روش‌های طبقه بندی هزینه ها در حسابداری صنعتی

در قالب حسابداری صنعتی، بهای تمام شده کالاهای تولیدی در یک مجموعه صنعتی برآورد و محاسبه می‌شود. عوامل مختلفی در تعیین هزینه‌ها در حسابداری صنعتی مؤثر است که در قالب بحث طبقه‌بندی هزینه ها در حسابداری صنعتی شناخته می‌شود. ابتدا توضیحی در خصوص انواع هزینه‌‌ها در حسابداری صنعتی ارائه و بررسی‌های لازم را انجام می‌دهیم، و در ادامه طبقه‌بندی هزینه ها در بحث حسابداری صنعتی را، تحلیل می‌کنیم. تا انتهای این مطلب از مالی چی، با ما همراه باشید.

انواع هزینه‌ها در حسابداری صنعتی

انواع هزینه ها‌در حسابداری صنعتی را بر اساس نوع محل فعالیت می‌توان به پنج گروه مختلف تقسیم کرد که عبار‌ت‌اند از: 

  • هزینه‌های عمومی و اداری (قبوض خدماتی، ایاب و ذهاب، پذیرایی و ...)
  • هزینه‌های توزیع و فروش ( حمل و نقل، انبارداری، بازاریابی، تبلیغات، بسته‌بندی و ...)
  • هزینه‌های مالی (حسابداری، مالیات، مالیات، سود بانکی و ...)
  • هزینه استهلاک (فرسوده شدن وسایل، ماشین‌آلات و ساختمان)
  • هزینه‌های حقوق و دستمزد

جهت بررسی و رسیدگی به مسائلی مالی و حسابداری شرکت خود، در بخش مشاوره حسابداری، با متخصصان مالی‌چی همراه باشید.

طبقه‌بندی هزینه‌ها در حسابداری صنعتی بر چه اساسی صورت می‌گیرد؟

در حسابداری مالی، برخی از جنبه‌های هزینه‌ها در یک مجموعه صنعتی مورد بررسی قرار می‌گیرد. اما در مقابل، هزینه‌هایی مانند: مواد مستقیم، دستمزد مستقیم و سربار وجود دارند که در بحث حسابداری مالی، مورد بررسی قرار نمی‌گیرند. در این جا است که نوع خاصی از حسابداری، به نام حسابداری صنعتی موضوعیت پیدا می‌کند که آن دسته از مواردی که در حسابداری مالی بررسی نمی‌شوند را، پوشش می‌دهد. 
انواع طبقه‌بندی هزینه ها در حسابداری صنعتی در سه دسته خلاصه می‌شود که عبارت‌اند از: 

1. طبقه‌بندی طبیعی هزینه‌ها

در قالب طبقه‌بندی طبیعی هزینه‌ها، مجموع هزینه‌های تولید یک شرکت صنعتی به دو دسته هزینه‌های ساخت یا تولید و تجاری تقسیم می‌شود.

هزینه ساخت

تولید یک محصول در یک شرکت صنعتی تابع هزینه‌هایی است که یک محصول را از مواد اولیه خام به محصول نهایی تبدیل می‌کند. از جمله هزینه‌های ساخت و تولید یک محصول می‌توان به هزینه مواد اولیه، دستمزد کارکنان، هزینه حامل‌های انرژی، هزینه دستگاه‌های موجود در خط تولید و سایر هزینه‌های غیرمستقیم و جانبی که در تولید یک محصول نقش دارند را اشاره کرد. 

هزینه تجاری

در جریان فعالیت یک کارخانه صنعتی، بخش‌های اداری، بازاریابی و فروش نیز حضور دارند که به‌طور مستقیم در فرآیند تولید نقش ایفا نمی‌کنند اما در کنار تولید، فعالیت‌های آن‌ها است که در راستای پیدا کردن مشتری و افزایش فروش محصول شرکت‌ها نقش‌آفرینی می‌کند.

بیشتر بخوانید : حسابداری مالیاتی چیست؟

2. طبقه‌بندی هزینه‌ها بر اساس تولید محصول  

طبقه هزینه‌ها در حسابداری صنعتی بر اساس تولید محصول به دو دسته مستقیم و غیرمستقیم تقسیم می‌شود. در این روش طبقه‌بندی، علاوه بر مواد اولیه‌ای که هزینه‌های آن‌ها، به‌طور مستقیم روی تولید محصول اثر می‌گذارد، هزینه‌های ناشی از فرآیندهایی که روی مواد اولیه صورت می‌گیرند تا به محصول نهایی تبدیل شوند نیز، از اهمیت بالایی برخوردار هستند.

طبقه بندی هزینه ها در حسابداری صنعتی

هزینه‌های مستقیم 

همان‌طور که از نام آن‌ها مشخص است، این دسته از هزینه‌ها به‌طور مستقیم روی تولید محصول نهایی مؤثر هستند. شاید شاخص‌ترین بخش هزینه‌های مستقیم در حسابداری صنعتی، مربوط به هزینه تأمین مواد اولیه باشد. این هزینه‌ها در سه دسته تقسیم‌بندی می‌شوند که عبارت‌اند از: 

  • هزینه مواد اولیه
  • هزینه نیروی انسانی که در تولید محصول فعالیت می‌کنند
  • سایر هزینه‌های جاری در خط تولید

هزینه‌های غیرمستقیم

هزینه‌های غیرمستقیم نیز در فرآیند تولید محصولات مختلف نقش بسزایی را ایفا می‌کنند. به‌عنوان مثال وقتی یک دستگاه در خطوط تولید دچار مشکل می‌شود، باید برای تعمیر آن هزینه‌هایی را پرداخت کرد. سهم 23 درصدی کارفرما در پرداخت حق بیمه کارکنان نیز در ردیف هزینه‌های غیرمستقیم به شمار می‌رود. همچنین هزینه‌های حامل‌های انرژی مانند: سوخت، برق، گاز و ...، که بسته به نوع کالای تولیدی مورد استفاده قرار می‌گیرند، نیز، در ردیف هزینه‌های غیرمستقیم قرار دارند. گاهی اوقات این هزینه‌ها را با نام هزینه‌های سربار تولید معرفی می‌کنند. محاسبه این هزینه‌ها، در طبقه‌بندی هزینه‌ها در حسابداری صنعتی، از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است و باید برای تعیین قیمت نهایی محصول حتما برآورد درستی از آن‌ها وجود داشته باشد.

3. طبقه‌بندی هزینه‌ها بر اساس حجم و تعداد تولید

روش دیگری که در انواع طبقه‌بندی هزینه‌ها در حسابداری صنعتی، مورد استفاده قرار می‌گیرد، بر مبنای حجم و تعداد تولید محصول نهایی است. بر مبنای این روش، هزینه‌ها به سه دسته کلی تقسیم می‌شوند که عبارت‌اند از: 

هزینه‌های ثابت

هزینه‌های ثابت هیچ ارتباطی به تعداد کالای تولید شده در یک شرکت ندارند. به‌عنوان مثال می‌توان هزینه‌ای که بابت اجاره کارگاه پرداخت می‌شود را در نظر گرفت که در هر ماه میزان ثابتی است و تا پایان سال مالی معمولا تغییر نمی‌کند.

هزینه‌های متغیر 

این دسته از هزینه‌ها کاملا تابع میزان تولید کارخانه‌ها هستند. به‌عنوان مثال، می‌توان مواد اولیه را در نظر گرفت که اگر تولید افزایش پیدا کند، قطعا میزان مصرف مواد اولیه ارتقا می‌یابد و اگر تولید کاهش پیدا کند، مصرف مواد اولیه نیز به همان میزان کم می‌شود.

هزینه‌های نیمه متغیر

برخی از هزینه‌های کارخانه‌های تولیدی از دو بخش ثابت و متغیر تشکیل می‌شوند. یک بخش آن‌ها کاملا ثابت هستند و هیچ ارتباطی به میزان تولید کالاها ندارند، بخش دیگری از هزینه‌ها نیز هستند که با تغییر میزان تولید، آن‌ها نیز دستخوش تغییر می‌شوند. به‌عنوان مثال، می‌توان حقوق کارکنان را در نظر گرفت. معمولا در کنار هزینه ثابتی که برای حقوق در نظر گرفته می‌شود، با افزایش میزان فروش محصولات، دستمزد کارکنان نیز تا حدودی ارتقا پیدا می‌کند. به همین دلیل این دسته از هزینه‌ها، در ردیف هزینه‌های نیمه‌ متغیر در طبقه‌بندی هزینه‌ها با توجه به حجم تولید قرار می‌گیرند.

مشاوره مالی آنلاین اپلیکیشن مالی‌چی، راهی امن و سریع جهت رسیدگی به امور مالی شرکت‌ها

 کاربرد سیستم‌های هزینه‌یابی در حسابداری صنعتی

در ادامه بخش طبقه بندی هزینه ها در حسابداری صنعتی نوبت به معرفی سیستم‌های هزینه‌یابی می‌رسد. سیستم‌های هزینه‌یابی مختلفی وجود دارند که با توجه به نوع فعالیت شرکت‌ها و شرایطی که در آن قرار دارند، می‌توانند از سیستم‌های مناسب خود استفاده کنند. 

سیستم هزینه یابی در حسابداری صنعتی

در حالت کلی چهار سیستم هزینه‌یابی وجود دارد که عبارت‌اند از:‌

  1. سیستم هزینه‌یابی سفارش کار: در این روش هزینه‌یابی شرکت‌های تولیدی، صرفا بر مبنای میزان سفارش‌هایی که از مشتری دریافت می‌کنند، اقدام به تولید محصولات خود می‌نمایند. به‌عنوان مثال شرکت‌های هواپیماسازی یکی از شرکت‌هایی که بر مبنای این سیستم فعالیت می‌کنند.
  2. سیستم هزینه‌یابی مرحله‌ای: در روش هزینه‌یابی مرحله‌ای، تولید محصولات در یک شرکت به‌صورت جداگانه صورت می‌گیرد. به‌عنوان مثال یک شرکت خودروسازی را در نظر بگیرید، در این شرکت هر یک از قطعات خودرو به‌صورت جداگانه تولید می‌شوند و به همین دلیل آن‌ها دارای ارزش فروزش جداگانه هم هستند. در نهایت این قطعات در کنار هم قرار می‌گیرند تا محصول نهایی که خودرو است، حاصل شود.
  3. سیستم هزینه‌یابی محصولات مشترک: این روش هزینه‌یابی برای شرکت‌هایی مفید است که در آن‌ها چندین محصول به‌طور همزمان تولید می‌شود. به‌عنوان مثال یک شرکت لبنیات را در نظر بگیرید که در زمان واحد انواع و اقسام لبنیات از جمله شیر، پنیر، کره، خامه و ... در شکل‌ها و اندازه‌های مختلف تولید و روانه بازار می‌شوند.
  4. سیستم هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت: این سیستم هزینه‌یابی به‌عنوان به‌روزترین و پیشرفته‌ترین روش هزینه‌یابی در حسابداری صنعتی به شمار می‌رود. در این روش تولید یک محصول از فرآیندهای مختلفی تشکیل می‌شود و هر قسمتی که فعالیت بیشتری را انجام دهد، هزینه بیشتری را نیز به خود جذب می‌کند.

کلام پایانی 
در این مطلب به بحث انواع طبقه‌بندی هزینه‌ها در حسابداری صنعتی پرداختیم. واقعیت این است که یک شرکت صنعتی با انبوهی از هزینه‌ها مواجه است. بدون طبقه‌بندی، نمی‌توان این هزینه‌ها را در بخش‌های مختلف مدیریت کرد. این طبقه‌بندی‌ها به‌منظور تسهیل فرآیند حسابداری و تهیه گزارش‌های مالی صورت می‌گیرد. در همین راستا برای مشاوره در زمینه حسابداری صنعتی یا بهره‌مندی از خدمات این نوع حسابداری می‌توانید از کارشناسان خبره و باتجربه مالی‌چی کمک بگیرید. همکاران ما آماده هستند که تا به هرگونه سؤال و ابهام احتمالی شما در بحث حسابداری صنعتی در اسرع وقت پاسخگو باشند.

نویسنده: تحریریه مالی‌چی