مهم‌ترین اصطلاحات حسابداری که باید بدانید!

آشنایی با اصطلاحات هر علم و رشته تحصیلی برای هر کسی که در این زمینه فعالیت می‌کند، یک ضرورت انکارناپذیر به شمار می‌آید. علم حسابداری به عنوان یکی از پایه‌های مهم اداره اقتصاد در سطح خرد و کلان به شمار می‌آید. در چارچوب این رشته تحصیلی نیز انواع و اقسام اصطلاحات مالی، حقوقی و اقتصادی وجود دارد که هر کدام بار معنایی خاص خود را دارند. داشتن درک درست از اصطلاحات حسابداری برای فعالیت در جایگاه‌های شغلی گوناگون در این رشته کاملا ضروری است. در همین راستا لیست مهم‌ترین و کاربردی‌ترین اصطلاحات حسابداری را در این مقاله آماده کرده‌ایم. در ادامه با ما همراه باشید. 

برای دریافت خدمات مشاوره حسابداری، با نصب اپلیکیشن مالی‌چی،از مشاوران این حوزه در مشاوره دریافت نمایید!

لیست اصطلاحات حسابداری مهم و کاربردی

فرقی نمی‌کند که به عنوان یک حسابدار فعالیت می‌کنید یا فردی هستید که اسناد حسابداری و صورت‌های مالی شرکت‌ها را رصد می‌کنید؛ در هر حالت باید معنا و مفهوم دقیق اصطلاحات این رشته تحصیلی را بشناسید. در این قسمت تعدادی از مهم‌ترین اصطلاحات رشته حسابداری را معرفی می‌کنیم: 

حساب‌های دریافتنی و حساب‌های پرداختنی

این دو مفهوم حسابداری را نمی‌توان از یکدیگر جدا دانست. همان‌طور که از نام هر دو اصطلاح مشخص است، حساب‌هایی که باید دریافت شوند تحت عنوان حساب‌های دریافتنی شناخته می‌شود و همچنین حساب‌هایی که باید پرداخت شوند نیز، حساب‌های پرداختنی نام دارند.

درصورتی‌که یک کمپانی یا سازمان، محصولات و خدماتی را عرضه می‌کند، هزینه‌ی آن را از خریدار می‌گیرید. حال این دریافت هزینه ممکن است طول بکشد و یا مدت‌زمانی برای آن تعیین شود. به همین دلیل حساب‌هایی که مشتری باید آن را به شما پرداخت کند، حساب‌های دریافتنی نامیده می‌شود.

ترازنامه، صورت‌حساب موقعیت مالی، صورت‌حساب شرایط مالی

ترازنامه‌ها، فهرست‌هایی از تمامی بدهی، سرمایه و دارایی‌های یک شرکت هستند که باهدف شفاف‌سازی آمار و بدهی، سرمایه و دارایی در مدت‌زمان‌های مشخص تهیه می‌شوند. معمولاً ترازنامه‌ها را با نام‌هایی مانند صورتحساب موقعیت مالی و صورت‌حساب شرایط مالی نیز می‌شناسند. مهم‌ترین نکته در ترازنامه‌ها در نظر گرفتن زمان است زیرا میزان نقدینگی، سرمایه، سود و بدهی در بازه زمانی‌های مختلف تغییر پیدا می‌کند.

مفاهیم اصلی حسابداری

صورت معاملات فصلی یا گزارش خرید و فروش فصلی

صورت معاملات فصلی، یکی از اصطلاحات جدید در مالیات ایران است. باهدف ارزیابی مالیات و شفافیت هر چه بیشتر در فرآیند آن، دریافت صورت‌حساب معاملات در بازه زمانی‌های متفاوت انجام می‌شود. صاحبان کسب‌وکارها در این روش باید فهرستی از تمامی معاملات فصلی به سازمان امور مالیاتی ارائه دهند.

بستانکار

حساب‌های بستانکاری در اصل حساب‌هایی هستند که یک سازمان یا مجموعه باید با طرف حساب دیگری دارد و طبق آن باید هزینه را در مدت‌زمان مشخص پرداخت کند. معمولاً قسمت عمده‌ای از بدهکاری‌ها در انواع ترازنامه مالی مربوط به حساب‌های بستانکاری است. این حساب‌ها می‌توانند مالیات، هزینه محصولات و خدمات خریداری‌شده و یا حتی بدهکاری‌های جاری باشد.

بدهکار

بدهکار (یا مدیون) به شخصی (حقیقی یا حقوقی) گفته می‌شود که دینی یا دیونی به نفع شخص (حقیقی یا حقوقی) دیگر بر عهده او است؛ و وی موظف به پرداخت آن دین یا دیون است.

صورت سود و زیان یا صورت عملیات

در آموزش حسابداری ، صورت سود و زیان با نام های مختلف شناخته می‌شود. برخی به آن صورت سود عملیات می‌گویند و برخی دیگر با صورت درآمد از این فرآیند یاد می‌کنند.

به‌صورت کلی زمانی که شما تمامی هزینه و زیان‌های یک شرکت را در قسمتی از فهرست و تمامی سود و درآمد شرکت را در قسمت دیگری از لیست، گردآوری کنید، یک صورت سود و زیان تهیه‌ کرده‌اید.

بیشتر بخوانید: نحوه محاسبه مالیات حقوق و دستمزد

هزینه‌ی ثابت

هزینه‌های ثابت، همان هزینه‌های جاری هر سازمان است که نمی‌توان از آن چشم‌پوشی کرد. به‌طور مثال ممکن است اجاره یک شرکت جزو هزینه‌ی ثابت آن سازمان باشد که حتی در صورت وارد شدن به روند زیان، بازهم نمی‌توان جلوی این هزینه را گرفت. به‌صورت کلی، هر نوع هزینه‌ی مربوط به سازمان که در هیچ شرایطی قطع نشود را هزینه‌ی ثابت می‌نامیم.

دوره مالی – سال مالی

 از جمله اصطلاحات مهم در حسابداری هستند. دوره مالی به مدت زمان معینی گفته می‌شود که برای تعیین سود و زیاد کسب‌وکار به منظور ارزیابی عملکرد تعیین می‌گردد. سال مالی دقیقا معادل یک سال در نظر گرفته می‌شود و هدف آن است که صورت‌های مالی شرکت برای ارائه به افراد یا نهادهای خارج از شرکت مانند اداره مالیات تنظیم گردد.

اکانتینگ حسابداری

ارائه کلیه فعالیت‌های یک شرکت در قالب صورت‌های مالی و گزارش‌های تجاری به کلیه سهامداران در شرکت‌های مختلف، اصطلاحی است که تحت عنوان اکانتینگ شناخته می‌شود.

دارایی جاری – دارایی ثابت

از دیگر اصطلاحات حسابداری هستند که دارایی جاری به عنوان دارایی در نظر گرفته می‌شود که در طول یک سال مالی به وجه نقد تبدیل می‌شود. اما دارایی ثابت مانند ملک شرکت است که به عنوان دارایی بلند مدت به شمار می‌آید.

دارایی بلند مدت – بدهی بلند مدت

در یک کسب‌وکار به هر دارایی‌ای غیر از دارایی‌های جاری، دارایی بلند مدت و به هر بدهی غیر از بدهی‌های جاری، بدهی بلند مدت گفته می‌شود.

ترازنامه آزمایشی

یکی دیگر از اصطلاحات حسابداری ترازنامه آزمایشی نام دارد. ترازنامه آزمایشی یک ابزار سنجش و ارزیابی مدارک حسابداری در یک شرکت به شمار می‌آید. در قالب این ترازنامه فهرستی از مانده حساب دفتر کل در پایان هر ماه تهیه می‌شود. به این ترتیب داده‌های این ترازنامه را با مانده‌گیری‌های موجود بررسی می‌کنند تا صحت و سقم فعالیت‌های جاری حسابداری در یک ماه تأیید شود.

تراز آزمایشی تعدیل شده

ترازنامه آزمایشی تعدیل شده به نوعی به عنوان صورت مالی شناخته می‌شود که در قالب آن خالص سود حاصل فعالیت‌های یک کسب‌وکار به همراه بدهی‌های آن فهرست می‌شود.

حساب اسمی – حساب دائمی

در قالب حساب اسمی، درآمدها و هزینه‌های یک شرکت برای دوره زمانی معینی مشخص می‌گردد. حساب دائمی نیز حساب حقیقی شرکت به شمار می‌آید که پس از پایان دوره مالی بسته نمی‌شود.

بیشتر بخوانید: مراحل رسیدگی به اعتراض مالیاتی چگونه است؟

حسابداری تعهدی (ACCURAL BASIS ACCOUNTING)

تعهدی از مفاهم اصلی حسابداری است که منظور از آن ثبت دقیق و لحظه‌ای رویدادهای مالی شرکت بدون در نظر گرفتن ابعاد و آثار مالی آن روی دارایی‌های شرکت است.

دفتر روزنامه

شرکت‌ها موظف هستند که در قالب دفاتر روزنامه کلیه رویدادهای مالی خود را در طول یک سال مالی با رعایت ترتیب تاریخی و به همراه اسناد مربوطه ثبت و ضبط نمایند. مطابق قانون تجارت در کشور، داشتن دفتر روزنامه برای تمامی کسب‌وکارها ضروری است.

دفتر کل

یکی دیگر از اصطلاحات حسابداری، دفتر کل است. در قالب دفتر کل باید تمام اطلاعات و رخدادهای مالی و غیرمالی شرکت‌ها ثبت و ضبط شود. این اطلاعات می‌تواند شامل درآمدها، هزینه‌ها، بدهی‌ها، حقوق صاحبان سهام و ... باشد. تمام فعالیت‌های مالی یک شرکت در گذر زمان در این دفتر ثبت و ضبط می‌گردد. مطابق قانون تجارت در کشور، داشتن دفتر کل نیز برای شرکت‌ها امری ضروری به شمار می‌آید.

بدهی احتمالی

نوعی از بدهی یک شرکت به شمار می‌آید که هنوز با قطعیت نمی‌توان درباره مسجل شدن آن اظهار نظر نمود.

اصل ثبات رویه

روش‌های حسابداری که برای شرکت‌ها می‌توان استفاده کرد، گوناگون هستند. منظور از اصل ثبات رویه این است که از یک روش ثابت و مشخص در طول زمان برای مدیریت امور حسابداری شرکت استفاده گردد.

اصل افشا

در صورتی که در تهیه و تنظیم اسناد و صورت‌های مالی، اصل افشا مورد توجه قرار بگیرد، منظور این است که اسناد به گونه‌ای آماده شوند که افراد خارج از مجموعه به راحتی بتوانند آن‌ها را مطالعه کرده و اطلاعات مورد نیاز را از دل اسناد استخراج کنند.

لایفو (LAST IN FIRST OUT)

لایفو یکی از اصطلاحات انگلیسی حسابداری است. این عبارت برای ارزیابی کالاها مورد استفاده قرار می‌گیرد. لایفو یعنی فرض بر آن است که یک کالا که دیرتر خریداری می‌شود، زودتر مورد استفاده قرار می‌گیرد.

لایفو اصلاح حسابداری

عمر مفید برآوردی

از دیگر اصطلاحات حسابداری است که به ما می‌گوید تا چه مدت زمان می‌توان از یک کالا استفاده مفید نمود.

ارزش اسقاط برآوردی

هر کالایی دارای عمر مفیدی است. منظور از ارزش اسقاط برآوردی این است که بعد از پایان عمر مفید کالا، ارزش و بهای فروش آن چقدر است.

دارایی نامشهود

در دنیای امروز بسیاری از دارایی‌ها شکل نامشهود به خود گرفته‌اند. به عنوان مثال وقتی فردی اقدام به اختراع وسیله‌ای می‌کند، نفس آن اختراع به عنوان دارایی او به شمار می‌آید. ارزش‌گذاری برندها نیز در بحث دارایی‌های نامشهود می‌گنجد.

دیون بلامحل

بدهی است که یک شرکت در دوره‌های مالی گذشته داشته و می‌توانسته نسبت به پرداخت آن اقدام کند، اما اعتباری برای پرداخت آن در نظر نگرفته است.

حسابداری مدیریت – حسابداری مالی

در قالب حسابداری مدیریت، حسابدار اسناد مالی را برای تحویل به مدیران شرکت‌ها آماده می‌کند. در حالی که در چارچوب حسابداری مالی، هدف ارائه اسناد مالی به افراد یا نهادهای خارج از شرکت است.

بستن حساب موقت

یکی دیگر از مهم‌ترین اصطلاحات حسابداری است که در قالب آن کلیه اطلاعات مربوط به هزینه‌ها، درآمدها، بدهی‌ها و بستانکاری‌ها در یک بازه زمانی معین به دفاتر کل و روزنامه منتقل می‌گردد.

سود ویژه – سود ناویژه

به مبلغ حاصل از درآمد فروش یک کالا منهای قیمت تمام شده آن سود ناویژه یا ناخالص گفته می‌شود. این در حالی است، که به اختلاف بین درآمد یک شرکت با هزینه‌های آن سود ویژه یا خالص گفته می‌شود. همه ما می‌دانیم که درون یک شرکت به غیر از هزینه‌هایی که برای تولید یک کالا صرف می‌شود، هزینه‌های دیگری نیز وجود دارد. در محاسبه سود ویژه این هزینه‌ها نیز در نظر گرفته می‌شود.

شرکت تضامنی (GENERAL PARTNERSHIP)

از دیگر اصطلاحات حسابداری است که در خصوص شرکت‌هایی مورد استفاده قرار می‌گیرد که مدیریت آن در اختیار بیش از یک نفر قرار دارد. در این شرکت‌ها مدیران به میزان سهامی که در اختیار دارند در قبال پرداخت دیون و دریافت سود شرکت سهیم هستند.

بیشتر بخوانید : آشنایی با مفاهیم حسابدار مالیاتی و حسابداری مالیاتی

اصل تطابق

از جمله مفاهیم اصلی حسابداری است. منظور از اصل تطابق این است که یک هزینه باید در همان زمان که به وقوع پیوسته است، در اسناد مالی ثبت و ضبط شود. به این ترتیب حسابداران به راحتی می‌توانند هزینه‌های یک شرکت را در بازه زمانی معینی شناسایی کنند. این در حالی است که در شیوه حسابداری نقدی، هزینه‌ها تنها زمانی ثبت می‌شوند که پرداخت شوند.

نویسنده: تحریریه مالی چی